Restauratie oude begraafplaats DEEL 1

Restauratie oude begraafplaats DEEL 1

(Lopend project, deze pagina wordt regelmatig aangevuld. 14-11-2016 laatste update)

Wij zijn door Stichting Oude Begraafplaatsen Deventer benadert om enkele grafmonumenten te restaureren.
Het eerste grafmonument van de oude begraafplaats, die van Dhr. Carl August Goldenberg, ligt momenteel in onze werkplaats om gerestaureerd te worden. Gaandeweg het proces zullen wij een uitgebreide fotoreportage maken zodat u kunt volgen hoe een en ander te werk gaat. Op het graf zelf, staat momenteel een informatiebord met QR code, waardoor u automatisch naar onze site verwezen wordt. Tevens kunt u ons volgen op Facebook.

2

Zoals u ziet is het monument behoorlijk beschadigd. Er missen enkele grote stukken en deze worden door ons ingezet. Op deze pagina kunt u volgen hoe dat gebeurd.

Wie was Carl August Goldenberg?

Carl August Goldenberg is op maandag 2 november 1829 te Deventer als zoon van Carl August Goldenberg en Trijntjen van Groningen.

Zijn vader was van beroep Koopman. Zijn moeder overlijdt op donderdag 24 mei 1860 in Deventer en wordt op 28 mei 1860 begraven op de algemene begraafplaats te Deventer in graf nummer 578.

Na het overlijden van zijn moeder trouwt zijn vader op donderdag 13 maart 1862 met de 44 jarige Gesina Catharina van Delden. Op woensdag 4 maart 1868 overlijdt zijn vader op 66 jarige leeftijd en wordt op 9 maart bijgezet in graf 576. Carl August treed op 38 jarige leeftijd in het huwelijk met de 34 jarige Hendrika Margaretha Reijers en dit huwelijk is voltrokken op donderdag 16 juli 1868 in Voorschoten, de geboorteplaats van Hendrika. Hendrika is een dochter van Hermanus Johannes Reijers en  Grietje van Delden.

Het stel kreeg drie zoons: Carl August, Gerard Herman en Herman Gerard. Het gezin Goldenberg woonde vanaf 1870 in Deventer aan de Brink op de hoek met de Maansteeg. Dit pand staat er nog steeds. De gezinsleden Goldenberg worden in 1879 gezamenlijk eigenaar, elk voor 1/6 deel. De oudste zoon is in 1879 handelsbediende, de twee andere zoons zijn nog minderjarig.

Carl had als koopman een goed netwerk en diverse functies in het ‘’Deventer circuit’’, onder meer die van commissaris van de beroemde Deventer Tapijtfabriek. Ook was hij in 1867 lid van de Raadscommissie Van Vloten. Die commissie deed onderzoek naar ongepaste uitlatingen van Johannes van Vloten, over kerk en godsdienst. Die Van Vloten was rector magnificus van het Atheneum Illustre te Deventer.

Carl zelf overlijdt te Deventer op maandag 4 maart 1895 op 65 jarige leeftijd, nog net te ontcijferen uit de grafsteen die bij ons in de werkplaats ligt. Op 11 mei 1907 overlijdt Hendrika op 69 jarige leeftijd en wordt op 14 mei begraven in graf 581 bij haar man.

Klik op de foto’s voor een groter formaat.

Aanvullende informatie van de huidige eigenaar van de woning familie Goldenberg.

Het huis van Carl August Goldenberg

In 1878 overlijdt Van der Willigen in Haarlem. Het jaar daarop, in 1879 worden de Ongenade en het door Van der Willigen gebouwde huis én het observatorium verkocht. Het perceel wordt herverkaveld, waardoor een min of meer vierkant perceel van 7.910 m2 ontstaat.

De nieuwe eigenaar is een telg uit de rijke, Doopsgezinde koopmansfamilie Goldenberg uit Deventer: Carl August Goldenberg (geboren te Deventer op 2 november 1829). Hij trouwde op 16 juli 1868 in Voorschoten met Hendrica Margaretha Reijers (geboren te Voorschoten op 1 juni 1837). De burgemeester van Voorschoten deed de huwelijksplechtigheid. Het stel kreeg drie zoons: Carl August, Gerard Herman en Herman Gerard. Het gezin Goldenberg woonde vanaf 1870 in Deventer aan de Brink op de hoek met de Maansteeg. Dit pand staat er nog steeds. De gezinsleden Goldenberg worden in 1879 gezamenlijk eigenaar, elk voor 1/6 deel. De oudste zoon is in 1879 handelsbediende, de twee andere zoons zijn nog minderjarig.

Carl had als koopman een goed netwerk en diverse functies in het ‘’Deventer circuit’’, onder meer die van commissaris van de beroemde Deventer Tapijtfabriek. Ook was hij in 1867 lid van de Raadscommissie Van Vloten. Die commissie deed onderzoek naar ongepaste uitlatingen van Johannes van Vloten, over kerk en godsdienst. Die Van Vloten was rector magnificus van het Atheneum Illustre te Deventer. Waren we dat Atheneum al niet eerder tegengekomen? De commissie vond de positie van Van Vloten onhoudbaar, Van Vloten werd in 1867 ontslagen.

 1879 – de bouw van “buiten” De Rechthoek

De Goldenbergs laten in 1879 huize De Rechthoek bouwen als buitenhuis. Dit bouwjaar blijkt natuurlijk uit archiefstukken, maar het ‘’onomstotelijk bewijs’’ werd in het huis zelf aangetroffen: op de dorpel van een inbouwkast op de verdieping staat sierlijk met potlood geschreven: Gebouwd door Boterman in jaar 1879.

Zoals hiervoor gemeld, stonden blijkens een kadastrale kaart de Ongenade en het door Van der Willigen gebouwde huis in 1879 nog op het perceel. De Rechthoek kwam op dat moment dus áchter deze huizen te staan, niet bepaald in het zicht. Die situatie heeft niet lang geduurd. Op een kadastrale kaart van 1892  is te zien dat de twee oude huizen zijn verdwenen. De Rechthoek staat dan mooi in het zicht. Dat was ook de bedoeling. Zo konden relaties van Goldenberg die vanuit Deventer kwamen, het huis en de omliggende tuin in volle omvang aanschouwen.

De aannemer

De net genoemde, met potlood geschreven tekst op de dorpel bevat nog meer informatie. Er staat verder geschreven: Baas: Van der Worp Deventer. Hiermee is bedoeld ‘’meester timmerman’’ Berend van der Worp. Hij  werd in 1830 geboren in Deventer en trouwde in 1857 met Harmina Mengerink.

Berend was eigenaar van een pand in de Bergstraat in Deventer dat direct achter het huis van de familie Goldenberg stond. Het is niet duidelijk of hij daar woonde, of dat hij er (ook) zijn werkplaats had. Tussen de beide percelen was een doorgang, die toegang gaf tot een aantal percelen aan de Brink. Er was wat onduidelijkheid ontstaan over de toegankelijkheid en het gebruik van de doorgang, ook omdat Van der Worp zijn pand grotendeels over de doorgang had gebouwd. Op 29 mei 1878 hebben de eigenaren van de aangrenzende percelen een regeling getroffen. Die hield in dat de eigenaren afstand deden van een aantal rechten, grotendeels ten gunste van Van der Worp. Van der Worp moest in ruil daarvoor ter plaatse van de doorgang wat metselwerkzaamheden uitvoeren.

Goldenberg en Van der Worp zullen elkaar dus goed gekend hebben. Daaruit zal ook de opdracht tot de bouw van De Rechthoek zijn voortgekomen. Berend overleed in 1907 in Deventer.

 De kleine Rechthoek

mh_twello10

Het huis werd in 1879 dus gebouwd als ‘’buiten’’, een tweede huis. De familie Goldenberg woonde het grootste deel van het jaar in hun huis in Deventer, maar verbleef in de zomermaanden in Twello.

Het huis werd gebouwd in een strakke neoclassicistische stijl, met een 11 meter brede, verspringende voorgevel. Aan het terug liggende gedeelte van de voorgevel kwam een met estriken betegeld terras met veranda. Op een foto uit circa 1924 is deze veranda (met wat moeite) nog te zien. Het huis kreeg een gepleisterde gevel en hoge T-vensters met luiken en een sterk overstekende dakgoot. Opvallend zijn de pilasters op de hoeken.

De indeling van het huis in 1879: op de begane grond een hal, links van de hal een woonkamer met tuindeuren aan de voorzijde en rechts van de hal twee kamers en de toegang naar de kelder. Aan de achterzijde van de kelder was een kelderplaats, van waaruit een gemetselde trap naar de achtertuin liep. Via die trap werden (o.m.) kolen en aardappelen aangevoerd. Aan de achterzijde was een uitbouw met daarin waarschijnlijk een closet. Op de kadastrale kaarten van 1880  en 1892 is deze oorspronkelijke hoofdvorm te zien.

Een statige bordestrap leidt naar de verdieping, met vier kamers. Op de tweede verdieping was een royale zolder.

Het perceel kreeg een toegangshek aan de kant van de Rijksstraatweg en aan de kant van de Stationsstraat. Vóór het huis werd een oprijlaan en een siertuin aangelegd. Achter en naast het huis kwam een bos met wandelpad. Rondom het huis kwamen fruitbomen. In ieder geval één boom stond al op het perceel: een rode beuk aan de kant van de (huidige) Rijksstraatweg. Deze reusachtige beuk staat er nog steeds en is zijn nu ongeveer 170 jaar oud.

C.A. Goldenberg overlijdt op 4 maart 1895. In de advertentie in het Algemeen Handelsblad van   6 maart 1895 staat dat hij zacht en kalm overleed, in den ouderdom van ruim 65 jaren.

Weduwe Goldenberg-Reijers (en haar kinderen) besluiten een jaar later het huis te verkopen. In het Deventer Dagblad van 13 mei 1896 werd een advertentie geplaatst met de tekst:

Te koop het buiten De Rechthoek te Twello, bestaande uit heerenhuis, bevattende 5 kamers, keuken en zolder, met stalling, bloemen- en moestuin en verderen aanleg groot 7.910m2.

Het kwam niet tot verkoop. In de landelijke krant Nieuws van de Dag van 22 en 29 maart 1897 verscheen een advertentie, met een wat meer wervende tekst:

Te Twello (Gelderland) te koop het buiten De Rechthoek, gelegen bij het station van het Hollandsche Spoor, bestaande in klein heerenhuis van 5 kamers, keuken en zolder met stalling, mooi aangelegden bloemtuin met wandeling en zeer vruchtbaren moestuin, groot 7.910m2. Dadelijk te aanvaarden.

 twello

De eerste permanente bewoners

Deze keer heeft de advertentie effect. Vanuit Rotterdam komen Wilhelmina Hubertina IJsseldijk (geboren te Voorst op 24 maart 1844) en Bernardus Gerardus Jacobus Funnekotter (geboren te Delft op 8 april 1852) naar het huis kijken. Funnekotter was in zijn werkend bestaan directeur en eigenaar van Roomboterhandel Funnekotter & Co, gevestigd aan de Oude Delft te Delft. Het stel vestigt zich op 31 mei 1899 in De Rechthoek.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *