17e eeuwse dakkapellen Kampen

Restauratie van vijf historische dakkapellen

Ze zijn weer thuis: de vijf natuurstenen dakkapellen die 400 jaar geleden zijn gemaakt voor het Heilige Geest Gasthuis. Tussen 1626 en 1639 wordt bij dit Heilige Geestgasthuis een aantal nieuwe kostkoperswoningen gebouwd die worden gesierd met fraai natuurstenen dakkapellen. In 1897 is het Heilige Geestgasthuis ten prooi gevallen aan de slopershamer. Hierna zijn de dakkapellen herplaatst op de kostkoperswoningen van het Bovengasthuis .In 1955 worden de kostkoperswoningen gesloopt ten behoeve van de bouw van Huize Margaretha en verdwijnen ook de dakkapellen. De dakkapellen verrijzen weer op de Huize Margaretha vleugel, die gelegen is aan de binnenplaats. Op vier van de vijf dakkapellen is een jaartal te vinden, namelijk: 1626, 1629, 1630 en 1730. De dakkapellen staan op de Rijksmonumentenlijst.

In 2012 werd beeldhouwatelier Károly Szekeres uit Deventer door Van Wijnen Deventer benaderd voor het demonteren en restaureren van 5 rijk versierde zandstenen dakkapelfronten uit de periode rond 1625/1630 met de bedoeling deze daarna weer terug te plaatsen op de nieuwbouw van woon-zorgcomplex Margareta te Kampen.

Voor dit werk is zoals gebruikelijk de samenwerking gezocht met ons, De Deventer Steenhouwerij. In juli 2013 werden de dakkapellen gedemonteerd en opgeslagen in Deventer. In de tussentijd gaat De Deventer Steenhouwerij van Martin Hafkamp over in handen van Tom Lamers uit Winterswijk, telg uit een oud steenhouwersgeslacht (herkomst familie Lamers Almelo en daarop volgend Corbeel Winterswijk). Samen met hem werd de restauratie en montage van de dakkapelfronten verder opgepakt.

Szekeres stelde de aannemer en de architecten Leijh Kappelhof Seckel van den Dobbelsteen voor de fronten als prefab in de Deventer Steenhouwerij op te bouwen op betonnen lateien welke lateien ook deel uit maken van de nieuwbouw. Dat deed Van Wijnen Deventer, besluiten om ook de feitelijke dakkapellen er aan te koppelen. Deze aanpak levert dan uiteindelijk de ‘17e eeuwse prefab dakkapellen’ op. De genoemde zandstenen fronten bestaan uit een mengeling van Bentheimer en Gildehaus. Het is opvallend hoe goed deze natuursteen zich na vierhonderd jaar heeft gehouden. Desondanks was het een trieste aanblik, toen alle onderdelen uit de opslag werden gehaald. Een waar puzzelstuk, met allerlei losse onderdelen. Naar aanleiding van gemaakte foto’s in het verleden werd elke dakkapel steen voor steen weer opgebouwd. Het geheel was prima te restaureren, en er is zo min mogelijk gebruik gemaakt van nieuw materiaal. Toch zijn er enkele delen vervangen en zijn er enkele missende bol-elementen extra vervaardigd.

Drie van de vijf fronten zijn bekroond met een leeuwtje. De andere twee met een pinakel. Ooit waren er zeven dakkapelfronten. Door een aantal verhuizingen in het verleden is hun totaal teruggebracht naar vijf. Er resteerde nog een extra leeuwtje van een van de verdwenen dakkapellen. Deze had een plek gekregen in een plantsoen. St. De Verenigde Gasthuizen Kampen, die zich sterk heeft gemaakt voor het behoud van de zandstenen dakkapelfronten, gaf opdracht ook dit beestje weer in de oorspronkelijk staat terug te brengen. Het wapenschild van dit leeuwtje is van een “armenmeester” van Kampen die ook zeer lang burgemeester is geweest aangeduid op het schild met de letters TRS.

De dakkapelfronten hebben inmiddels (oktober 2015) de terugreis naar Kampen gemaakt. Ze zijn daar geplaatst op een nieuwbouw prieel bij het nieuwe Margareta Complex. Dit had nog al wat voeten in aarde, want het transport met vijf historische en zeer waardevolle dakkapellen is voor ons geen dagelijkse klus. In samenwerking met diverse partijen kwamen de dakkapellen heelhuids aan op locatie en zijn ze binnen 1 dag op de nieuwbouw geplaatst, onder grote belangstelling van genodigden en de pers. In de dagen erna hebben wij de ook de ornamenten terug geplaatst en het geheel netjes afgewerkt. Nu is het wachten op de officiële opening.

Het was voor ons een geweldig project, en zeer zeker een mooie aftrap voor de overname van de steenhouwerij in 2014.

Foto’s volgen.